Jas

Het kan raar lopen. Ik heb net een nieuwe, donkerbruine jas gekocht, en er nooit bij stilgestaan dat die me tot in Zuid-Zweden zou brengen. Maar toch is dat gebeurd. Want toen mijn jongste spruit (7 jaar) deze aanwinst zag, zei hij, oplettend als hij is: “Hé, je hebt een nieuwe jas!” Ik beaamde dat, complimen­teerde hem met zijn opmerkzaamheid, en vroeg wat hij ervan vond. Waarop hij zonder aarzelen antwoordde: “Ja, leuk. Maar ik vind hem wel een beetje gothic.”

Mijn blijdschap over mijn nieuwe jack maakt onmiddellijk plaats voor een nog veel grotere vreugde. Gothic! Bij Odin en Thor, waar kwam dat ineens vandaan?

Als taalminnende vader ben ik altijd opgetogen als mijn kinderen een nieuw woord gebruiken. Soms zijn dat huis-, tuin- en keukenwoorden, en soms (scheld)woorden waarvan je de gebruiksregels nog een beetje voor ze moet nuanceren. Maar vaak zijn het ook onverwachte juweeltjes als gothic.

Onderontwikkeld

Al weken – nee, al maanden rijd ik ’s ochtends op de fiets, op weg naar school met de kinderen, langs een pand. En steeds denk ik: hier moet ik eens iets over schrijven. Maar ja, luie donder die ik ben, ik kwam er steeds maar niet aan toe. Tot nu dan. Dit is dat pand.

Ik weet niet precies wat er in dit gebouw gehuisvest is, maar volgens mij is het een distributiecentrum van TNT Post. Er staan tenminste geregeld wagentjes en mensen in postbodetenue.

Maar wat het ook mag zijn, vadertje Post is kennelijk van plan om iets nieuws en meeslepends met deze plek te doen. Er hangt immers een omvangrijke oproep met de vraag of u (en dan voel ik me maar aangesproken) deze locatie wilt ontwikkelen.

De eerste keer dat ik dit doek zag had ik mijn talige Pietje Precies-pet op, en ik dacht: potverdriedubbeltjes! Maakt onze vriend TNT daar zomaar twee taalfouten – en dat in een zin met maar vier woorden! Dat is 50% misgeschoten, daar maak je geen goede sier mee…

Probleersel

Toen mijn oudste zoon net leerde spreken, heeft hij het geweldige woord “probleren” uitgevonden. Hij probleerde – pardon, deed een poging om het woord proberen uit te spreken, maar dat ging niet in één keer goed. Het woord leren kende hij al wel. Dus ergens in zijn vroegtalige brein moeten een paar synapsen een redenering als de volgende hebben gesmeed: als je iets nog moet leren en het dus nog niet goed kunt, dan ben je het aan het probleren.

Daar is geen speld tussen te krijgen, natuurlijk. Deze wonderlijk mooie term heeft sindsdien dan ook een ereplaats in mijn kleine privépantheon van woorden die eigenlijk zouden moeten bestaan.

Ik moest aan dit verhaal denken toen ik vandaag op een website wat reclame voorbij zag flitsen voor World of Warcraft. Voor wie het niet weet: World of Warcraft, of WoW, is een MMORPG. En voor wie dat niet weet, MMORPG is de even wonderschone als onuitspreekbare afkorting voor massively multiplayer online role-playing game.

Gevangenisuitbraak

Een tijdje geleden las ik in de krant een artikel over de iPhone. Het stuk ging erover dat mensen die de software op hun webtelefoon hacken allerlei veiligheidsrisico’s lopen. Dat is natuurlijk machtig interessant, maar wat nog meer mijn aandacht trok, was een woord.

Want een gekraakte iPhone werd in het artikel een “jailbreaked” toestel genoemd, inclusief aanhalingstekens.

Nou ken ik de Engelse term to jailbreak wel. Het is een woord dat (bijna?) exclusief gebruikt wordt in de betekenis die het ook in dit artikel heeft: het illegaal kraken van de software op een iPhone of iPod touch, om zo het apparaat “vrij” te laten uit de digi-gevangenis waarin fabrikant Apple hem had opgesloten.

Het is een mooi neologisme. Het neemt de elementen uit de uitdrukking to break out of prison/jail en maakt er een nieuw werkwoord van, met een nieuwe betekenis.

Opruimwoede

Het begin van een nieuw jaar is altijd een fijne tijd om wat oude dingen op de ruimen. En ik had nog een paar woordjes liggen, dus die berg ik maar weg in deze eerste column van 2010.

De woorden in kwestie lagen nog in een laatje na mijn verhaal van een maand geleden over het Woord van het Jaar. In 2009 is dat bij Van Dale trouwens ontvrienden geworden, in navolging van unfriend, het Word of the Year bij Oxford.

Maar op de shortlist van Oxford stonden nog een paar andere fraaie woorden, en die wil ik jullie niet onthouden. (Vandaar dat ze in die la gingen.)

Zeewier en zo

Als je wel eens bij de Japanner sushi hebt gegeten, is er een goede kans dat je ook van een hapje zeewiersalade hebt genoten. En als je als kind eens een snee hebt opgelopen, is er een goede kans dat een ouder of arts de wond heeft ontsmet met jodium. Au!

Wat die twee met elkaar te maken hebben? Welnu, ga even met me mee naar Frankrijk, aan het begin van de negentiende eeuw. Dat was geen tijd van pais en vree, want het land was betrokken in menig militair conflict. Het was de tijd van de Napoleontische oorlogen.